Pada Hari Keluarga Bahasa Turk Sedunia, Kesepian bahasa Uyghur Merupakan sebuah Pertuduhan Kesalahan Global

Siaran Akhbar CUS
Untuk Siaran Segera
15 Disember 2025
Contact@Uyghurstudy.org
Uyghurstudy.org

15 Disember menandakan Hari Keluarga Bahasa Turk Sedunia yang julung kali diadakan, yang diasaskan oleh UNESCO susulan keputusan Persidangan Agung ke-43 di Samarkand, Uzbekistan. Sambutan tahunan ini mengetengahkan warisan linguistik dan budaya bersama masyarakat berbahasa Turk dan memperkukuh komitmen UNESCO terhadap kepelbagaian bahasa, kepelbagaian budaya, dan perlindungan bagi bahasa yang terancam.

Tarikh ini mengingatkan detik penting dalam kesarjanaan linguistik: pada 15 Disember 1893, ahli bahasa Denmark, Vilhelm Thomsen, mengumumkan pentafsirannya terhadap Prasasti Orkhon, antara rekod bertulis tertua yang diketahui dalam keluarga bahasa Turk. Hari ini, bahasa Turk dituturkan secara asli oleh lebih daripada 200 juta orang di seluruh wilayah Eurasia yang luas, mengandungi tradisi bertulis yang kaya, warisan lisan yang kukuh, dan amalan budaya yang pelbagai.

Namun ketika dunia bersiap sedia untuk meraikan warisan bersama ini, Parti Komunis China (PKC) sedang giat melaksanakan dasar-dasar yang direka untuk menghapuskan salah satu cabang terpenting dalam keluarga bahasa Turk: bahasa Uyghur, di tanah airnya sendiri.

Meraikan Warisan Sambil Mengabaikan Penghapusan

“UNESCO merasmikan Hari Keluarga Bahasa Turk Sedunia sementara bahasa Uyghur, sebagai akar kepada semua bahasa Turk, berdepan kepupusan yang ditaja rasmi oleh negara di tanah air kami,” kata Pengarah Eksekutif Abdulhakim Idris. “China telah menjenayahkan bahasa ibunda kami di sekolah-sekolah, memusnahkan buku teks kami, dan memenjarakan ilmuan penjaga bahasa kami. Kita tidak boleh mendakwa yang kita menghormati kepelbagaian linguistik Turk sambil berdiam diri tentang pemusnahan sistematik ahlinya yang paling dianiaya.”

UNESCO telah menekankan bahawa bahasa Turk adalah wahana penting kepada identiti, pengetahuan, dan ekspresi budaya. Walau bagaimanapun, bagi orang Uyghur, fungsi-fungsi tersebut telah menjadi sasaran yang disengajakan.

Seni Bina Genosid Budaya

Sejak tahun 2014, PKC telah melaksanakan dasar-dasar yang memenuhi kriteria genosid budaya:

• Larangan Pendidikan: Bahasa Uyghur telah dihapuskan sebagai bahasa pengantar. Pakar PBB melaporkan pada tahun 2023 dan 2025 bahawa hampir satu juta kanak-kanak Uyghur telah dipisahkan secara paksa daripada keluarga mereka dan ditempatkan di sekolah berasrama penuh milik kerajaan, di mana penutur bahasa ibunda mereka akan dihukum.
  
• Menyasarkan Intelektual: Para penjaga warisan linguistik dan budaya Uyghur telah dibungkam secara sistematik. Pengkritik sastera Yalqun Rozi dijatuhkan hukuman penjara 15 tahun kerana menyusun buku teks bahasa Uyghur, manakala pakar kajian folklor terkenal Rahile Dawut dilaporkan menjalani hukuman penjara seumur hidup kerana mendokumentasikan tradisi Uyghur. Beratus-ratus penulis, penyair, dan ahli bahasa telah hilang lenyap di dalam sistem penjara dan kem konsentrasi.

Seruan kepada UNESCO

UNESCO telah menyatakan bahawa Hari Keluarga Bahasa Turk Sedunia bertujuan untuk menggalakkan kerjasama linguistik, pertukaran budaya, dan dialog antara tamadun, selaras dengan agenda multibahasa PBB dan resolusi Perhimpunan Agung 71/328.

Pusat Kajian Uyghur menggesa UNESCO untuk memastikan bahawa sambutan baharu ini tidak menjadi perayaan simbolik yang terpisah daripada realiti.

UNESCO mesti menyiasat larangan sistematik terhadap pendidikan bahasa Uyghur di tanah air Uyghur, satu amalan yang secara langsung melanggar Konvensyen Hak Kanak-kanak dan bercanggah dengan misi UNESCO yang dinyatakan untuk melindungi kepelbagaian linguistik dan melindungi bahasa sebagai bahagian teras warisan bersama manusia.